Nabywanie umiejętności i kompetencji na studiach w dobie pandemii

WSTĘP

W marcu 2020 roku sektor szkolnictwa wyższego stanął przed wyzwaniem wdrażania rozwiązań, które na wielu uczelniach były znane i funkcjonowały, jednak dla znacznej ich większości stanowiły rewolucyjny krok. Uczelnie, w których e-learning i nauczanie zdalne było w niewielkim stopniu rozwinięte, musiały pominąć fazę testów, konsultacji i przejść do realizacji kształcenia w tej formie. Nauczanie zdalne, które do marca 2020 roku było niejako dodatkiem do zajęć prowadzonych w formie tradycyjnej, stało się podstawą prowadzenia studiów.

Samorządy studenckie w całej Polsce, jak i na świecie, stanęły przed wyzwaniem ochrony praw studenta i dostępności możliwości zdobywania wiedzy przez wszystkich studentów uczelni. 12 marca 2020 roku rola samorządu studenckiego stała się jeszcze bardziej istotna niż dotychczas. Niestety informacje były przekazywane studentom często w sposób chaotyczny. Trudno było uzyskać potrzebną wiedzę, by dowiedzieć się co dalej. Włączenie do grona zespołów kryzysowych członków samorządów studenckich było bardzo dobrym rozwiązaniem. To właśnie oni, jako reprezentanci studentów uczelni, wiedzieli czego studenci oczekują. Z każdej strony słyszalne było, że sytuacja jest dynamiczna. Uczelnie walczyły o studentów i stworzenie im możliwości dalszego nabywania efektów uczenia się, zwłaszcza te uczelnie, w których wykładowcy nie byli zaznajomieni ze sposobami i narzędziami używanymi do prowadzenia zajęć w systemie e-learning w czasie rzeczywistym.

Bez względu na przygotowanie globalne w kontekście uczelni, w sytuacji z przełomu marca i kwietnia liczyły się jednostki. Indywidualne podejście w wielu przypadkach było kluczowe. Bardzo ważnym było utworzenie kanałów wsparcia dla nauczycieli akademickich i studentów, począwszy od wsparcia technicznego w zakresie przeprowadzenia szkoleń z obsługi systemów, przez dostępność sprzętu komputerowego i łącza internetowego, aż do rozwiązywania problemów indywidualnych. Trudno jest wypracować jednolite rozwiązanie, które będzie, nie tyle doskonale, co chociaż dobrze funkcjonujące we wszystkich uczelniach w kraju. Autonomiczność uczelni w zakresie podejmowania decyzji była kluczowa w odniesieniu do efektywności podejmowanych działań i kontynuacji programów studiów.

Wielokrotnie decyzje podejmowane przez władze uczelni były konsultowane ze studentami. Jednak czy każdy pamiętał o tym, że studenci, poza zdobywaniem wiedzy, powinni nabywać również umiejętności i kompetencje społeczne? W jaki sposób mogą być zdobywane te efekty uczenia się bez kontaktu bezpośredniego z drugim człowiekiem, a jedynie za pośrednictwem kamery i mikrofonu (zaznaczając, że o to pierwsze w wielu przypadkach bardzo trudno)? Doświadczenia studentów są bardzo różne. Jak wiele uczelni - tak wiele pomysłów na realizację programu studiów. Nowy rok akademicki daje szansę na wyciągnięcie wniosków z poprzedniego semestru. Jednak czy uczelnie będą chciały z tych wniosków skorzystać? Nie zależy to tylko od władz, ale również od studentów oraz ich zaangażowania w zajęcia, proces kształcenia i ewaluację. Bezpośrednie reagowanie studentów na patologiczne sytuacje jest kluczowe dla ich zwalczania i poprawy jakości kształcenia. Studenci powinni zabierać głos, gdy ich zdaniem zajęcia są prowadzone w nieprawidłowy sposób, konsultować zebrane informacje ze starostą, samorządem studenckim, opiekunem roku czy prodziekanem ds. studenckich. Rola tych osób, w obecnej formie kształcenia, jest bardzo istotna i powinny one wykazywać, jeszcze bardziej niż zwykle, postawę prostudencką.

Studenci potrzebują swoich mistrzów, zaangażowanych, pałających chęcią przekazywania i zdobywania wiedzy. Sytuacja ta pokazuje jak istotna jest w tej chwili idea lifelong learning. Trwająca pandemia uświadamia, że w życiu nie można spocząć na laurach, należy zachować otwartość na zmiany i elastyczność w dostosowywaniu się do otaczającej rzeczywistości. Globalizacja świata, w którym narzędzia teleinformatyczne stają się z dnia na dzień coraz bardziej rozwinięte, wymaga od człowieka ciągłego rozwoju kompetencji, również w zakresie nieformalnym. Rok 2020 pokazuje nam stanowczo, że warto uczyć się przez całe życie. Każdy członek społeczności akademickiej powinien cały czas dążyć do rozwoju, będącego podstawą szkolnictwa wyższego.

UMIEJĘTNOŚCI I KOMPETENCJE SPOŁECZNE

Efekty uczenia się w zakresie wiedzy student zdobywa w trakcie zajęć lub pracy nad materiałem dydaktycznym. Są to efekty, co do zasady, przekazywane w oparciu o wiedzę doświadczonej kadry specjalizującej się w danej dziedzinie oraz o dostępne informacje. Każde zajęcia mają przypisane efekty z zakresu wiedzy, jak również umiejętności i kompetencji społecznych. Program studiów powinien jasno określać czego student powinien się nauczyć, jakie posiąść umiejętności i kompetencje społeczne.

Polska Rama Kwalifikacji określa wiedzę, umiejętności i kompetencje społeczne jako uniwersalne charakterystyki zróżnicowane w zakresie poziomów. Umiejętności w Poradniku użytkownika Polskich Ram Kwalifikacji, wydanym przez Instytut Badań Edukacyjnych, opisane są jako zdolności rozwiązywania problemów i stosowania wiedzy w praktyce, w tym między innymi wykonywania zadań o różnym stopniu złożoności, uczenia się i komunikowania, natomiast w zakresie kompetencji społecznych jest to gotowości do podejmowania zobowiązań wynikających z przynależności do różnych wspólnot, współdziałania, oceniania skutków swoich działań i ponoszenia odpowiedzialności za nie. Stopniowe zwiększenie kwalifikacji w ramach szkolnictwa wyższego, opisane w zakresie charakterystyk, odzwierciedla zaawansowanie zdobyte w procesie uczenia się. W kontekście umiejętności, efekty uczenia się powinny określać sprawność w zakresie wykorzystywania posiadanej wiedzy do rozwiązywania złożonych i nietypowych problemów oraz innowacyjnego wykonywania zadań, komunikowania się ze zróżnicowanymi kręgami odbiorców i przekazywania wiedzy, przedstawiania, oceniania oraz dyskutowania różnych stanowisk i opinii, planowania własnego uczenia się przez całe życie oraz ukierunkowywania innych osób w tym zakresie. W kontekście kompetencji społecznych - gotowości do pogłębionej analizy i krytycznej oceny posiadanej wiedzy oraz dorobku uprawianej dyscypliny naukowej, przestrzegania zasad etyki zawodowej i wymagania tego od innych, podtrzymywania i rozwijania etosu środowisk badawczych i twórczych.

W procesie kształcenia student powinien nabywać umiejętności i kompetencje społeczne, które pozwolą mu na samodzielne wykorzystywanie posiadanej wiedzy oraz rozumienie problemów zarówno w kontekście naukowym jak i społecznym. Nabywanie przez studentów kompetencji społecznych jest kluczowe dla ich przyszłego funkcjonowania w globalnym społeczeństwie. Rosnąca pewność co do własnych przekonań i umiejętności opiera się na refleksji dlaczego należy postępować w określony sposób, w danej sytuacji. Skuteczne korzystanie z posiadanych kompetencji wiąże się z samoświadomością oraz odpowiedzialnością za podejmowane decyzje, mające wpływ zarówno na człowieka jako jednostkę, jak również na otaczające go społeczeństwo. Absolwent studiów powinien rozumieć zależności zachodzące w społeczeństwie, odpowiednio na nie reagować oraz potrafić osiągać założone sobie cele przez nawiązanie właściwej interakcji z innymi ludźmi. Bardzo istotnym komponentem w zakresie kompetencji społecznych jest rozwój kompetencji międzykulturowych, kluczowych dla tolerancji i otwartości na drugiego człowieka. Możliwości osiągania w różnorodny sposób w trakcie kształcenia przed pandemią, zostały w czasie jej trwania znacząco zachwiane. Nauczyciele akademiccy podczas zajęć powinni zwracać szczególną uwagę na to, by studenci nabywali i rozwijali kompetencje społeczne, żeby również jako absolwenci mieli możliwości podejmowania decyzji opartych na wiedzy o otaczającym ich świecie.

Kształcenia stacjonarnego nie da się przenieść w stu procentach do świata wirtualnego. Nabywanie przez studentów umiejętności i kompetencji społecznych wiąże się z formami zajęć, które pozwalają na własne wykonanie zadania oraz kontakt z drugim człowiekiem. To na własnych doświadczeniach człowiek uczy się najwięcej. Zdobywanie umiejętności przez studentów, ale również zrozumienie, przekazywanej przez wykładowców wiedzy, wiąże się z pojmowaniem zasad funkcjonowania i rozpoznawaniem zależności w różnych dziedzinach nauki. Pewne kwestie bez praktyki mogą być dla studenta bardzo enigmatyczne. Kluczowy jest również kierunek studiów. Każdy kierunek charakteryzuje się własną specyfiką. Nauczyciele akademiccy powinni wymieniać się posiadanym doświadczeniem w zakresie prowadzenia studiów oraz dobrymi praktykami, które inni wykładowcy mogą zaimplementować. Ważne jest by w czasie pandemii odszukać rozwiązania, które będą gwarantowały rozwój nie tylko wiedzy, ale również umiejętności i kompetencji społecznych. Częstsze prowadzenie dyskusji i włączanie studentów w prowadzone zajęcia gwarantuje zaangażowanie, dzięki któremu student nabiera pewności co do zdobywanej wiedzy.

SPOSOBY REALIZACJI

Synchroniczność, przyczynowość, zaangażowanie.

Podstawowym pytaniem, na jakie należy odpowiedzieć w tym zakresie, to czym jest i czym powinno być kształcenie zdalne stosowane w związku z pandemią COVID-19 na polskich uczelniach?

Czy odtwórczość i przesłanie materiałów studentowi jest prawidłową realizacją zajęć? Zdecydowanie wiąże się ono z przekazaniem pewnego nakładu do pracy własnej studenta. Jednak w jaki sposób powinny być prowadzone zajęcia, by student w pełni osiągnął założone w programie studiów efekty uczenia się, nie tylko z zakresu wiedzy, ale również te z zakresu umiejętności i kompetencji społecznych?

Odpowiedzi studentów wskazują jasno, że przede wszystkim kształcenie zdalne powinno opierać się na zajęciach prowadzonych w czasie rzeczywistym, w których student staje się świadomym i odpowiedzialnym partnerem w dyskusji.

Wielu studentów, z uczelni o różnych miejscach w rankingach, zarówno tych najwyżej jak i niżej usytuowanych, zgłaszało problemy, z którymi spotykali się w trakcie semestru letniego poprzedniego roku akademickiego. Notoryczny brak kontaktu z wykładowcą, przesyłanie przez prowadzącego zajęcia jedynie prezentacji - to tylko część z problemów sygnalizowanych przez studentów. W zakresie prezentacji wysyłanych przez nauczycieli akademickich najistotniejsza jest aktualność oraz treści w nich zawarte. Przesyłanie prezentacji bez dodatkowych komentarzy, opatrzonych jedynie skrótami myślowymi, pomagającymi nauczycielowi akademickiemu na skierowanie przekazywanej wiedzy w uporządkowany sposób, nie jest właściwym sposobem na przekazywanie efektów wiedzowych, a co dopiero umiejętności, czy kompetencji społecznych. Materiały do opracowania, bez żadnego rozwinięcia informacji, przypisów, spowodowały komplikacje, z którym nie każdy student był sobie w stanie samodzielnie poradzić. Pojawia się również kwestia dostępności i dostosowania materiałów do osób z niepełnosprawnościami, z czym wiele uczelni sobie nie poradziło. Wsparcie Biura ds. Osób z Niepełnosprawnościami i indywidualne podejście prowadzącego są istotne w celu zapobiegania wykluczeniu i zapewnieniu dostępności kształcenia dla wszystkich członków społeczności akademickiej.

Problemy z włączeniem studentów w prowadzone zajęcia, przesyłanie wykładów w formie audiobooków, prowadzenie zajęć w formie synchronicznej dla grupy pierwszej kierunku, a dla drugiej przez nagranie przedstawionych treści dla poprzedniej z grup, nasuwa pytania co do zaangażowania i motywacji nauczycieli akademickich. W przypadku niewłaściwego zastosowania proponowanych przez uczelnie rozwiązań technologicznych, w zakresie kształcenia na odległość w czasie rzeczywistym, pojawia się sceptyczna myśl co do konieczności wydatkowania środków finansowych na coraz to bardziej rozwinięte technologie. Nie ma wątpliwości, że wykorzystanie tych narzędzi jest konieczne w kształceniu synchronicznym, jednak to od nauczycieli akademickich zależy w jaki sposób i czy właściwie będą wykorzystywać możliwości zapewnieone przez uczelnie.

Kształcenie asynchroniczne sprawdza się w dodatkowych kursach, w których studenci mają możliwość brania udziału. Jako dobrą praktykę należy wskazać tworzenie bazy wykładów, ćwiczeń i materiałów przekazywanych w ramach zajęć. Jest to rozwiązanie, które często nie jest regulowane przez uczelnie, jednak wykładowcy dostrzegając potrzeby studentów (przykładowo pracujących), tworzą bazy materiałów z przedmiotów przez nich prowadzonych. Jest to o tyle dobre rozwiązanie, że student, w przypadku nieobecności, czy ucząc się do egzaminu, może odtworzyć ponownie wykład i powtórzyć przekazywane informacje, o dowolnej porze i dowolną liczbę razy. Jednak te elementy powinny być uznawane jako rozwiązanie wspierające, a nie podstawowe. Nie powinny one zastępować kształcenia synchronicznego, które stanowiło i stanowi podstawę kształcenia na studiach. Kontakt bezpośredni, mimo, że z wykorzystaniem narzędzi zdalnych, jest kluczowy dla osiągania jak najlepszych wyników w kontekście nabywania umiejętności i kompetencji społecznych oraz poszerzania wiedzy.

Realizacja wykładów, ćwiczeń, lektoratów czy konwersatoriów wymaga włączenia studenta w ich prowadzenie. Dyskusja, tworzenie podgrup ćwiczeniowych, realizujących wyznaczone zadania, stosowanie technik zadawania pytań - wpływają pozytywnie na odbiór zajęć przez studenta, zwiększenie jego chęci do uczestnictwa w nich oraz zgłębiania wiedzy z danego przedmiotu. Na usunięcie barier jakie stwarza kształcenie w trybie zdalnym w znacznym stopniu wpływa zaangażowanie studentów. W tym przypadku należy zwrócić uwagę na korelację pomiędzy zachowaniem wykładowców oraz studentów (i odwrotnie).

Zaangażowanie nauczycieli akademickich w prowadzone zajęcia wpływa w sposób bezpośredni na zaangażowanie studentów. Studenci, widząc dobrze przygotowanego nauczyciela akademickiego, chcą sprostać oczekiwaniom im stawianym. Jednocześnie, przez własne zaangażowanie, widzą efekty, które przynoszą im zajęcia. Odkładanie w czasie i oczekiwanie na powrót w mury uczelni jak pokazuje obecna rzeczywistość, nie wpływa korzystnie na prowadzenie kształcenia. Nie jesteśmy w stanie przewidzieć czy będzie możliwość zastosowania innej formy prowadzenia zajęć. Ważne, by nauczyciele akademiccy znaleźli sposób na włączanie oraz zwiększenie zaangażowania studentów w prowadzone zajęcia. Sposobem na uatrakcyjnienie ćwiczeń i wykładów niewątpliwie są coraz bardziej zaawansowane narzędzia technologiczne, ułatwiające dotarcie do grupy docelowej, jaką są studenci danego kierunku. Konieczne jest jednak zwiększenie nakładu pracy i przygotowania do zajęć nauczyciela akademickiego.

W 2006 roku w SGH został wydany artykuł “O potrzebie określenia kompetencji nauczycieli podejmujących kształcenie online” (Maria Zając, Wiesław Zawisza), w którym autorzy wskazują na istotę rozwoju kształcenia w zakresie e-learningu. Jednym z ciekawszych jego elementów jest wskazanie czego oczekuje się od nauczyciela akademickiego, między innymi autorzy wymienili:

W artykule wskazano również, że Proces edukacji zdalnej nie zależy tylko od przygotowania merytorycznego i kompetencji wykładowców oraz użytych nowoczesnych mediów. Równie ważnym ogniwem decydującym o skuteczności i wynikach tej formy edukacji są określone predyspozycje i przygotowanie przyszłych studentów online.

Jak istotne i aktualne są te słowa 14 lat później. Stosowanie nowoczesnych narzędzi istotnie wpływa na atrakcyjność oraz zaangażowanie studentów w prowadzone zajęcia. Obecnie nie dotyczy ono już jedynie obsługi winRAR, zip, czy PDF, a narzędzi zachęcających studentów do udziału w zajęciach w sposób, w który mogą oni zaznaczyć swoją obecność i mieć wpływ na ich przebieg. Dobór metod, form, treści i środków jest autonomiczną decyzją uczelni, podobnie jak dobór dodatkowych narzędzi, indywidualną decyzją prowadzącego zajęcia. Przygotowanie zajęć, w których będą w aktywny sposób uczestniczyć studenci, wymaga zaznajomienia się nauczyciela akademickiego z danym narzędziem. Jest to jednak praktyczne zastosowanie procesu stałego odnawiania, rozwijania i doskonalenia kwalifikacji nauczycieli akademickich, który z założenia powinien trwać przez całe życie. Z pewnością bardzo istotnym czynnikiem w wyborze narzędzi jest specyfika prowadzonego kierunku, jednak obecnie istnieje bardzo szeroki wachlarz możliwości, które można odpowiednio zaimplementować.

Oprogramowania stosowane w uczelniach do prowadzenia zajęć on-line posiada wiele interesujących rozszerzeń, które mogą wspomóc pracę ze studentami. Wspierając się dodatkowymi narzędziami nauczyciel akademicki może w sposób efektywny przekazywać wiedzę oraz rozwijać w studentach umiejętności i kompetencje społeczne.

Wyróżnić można kilka narzędzi, pozytywnie wpływających na zaangażowanie studentów w zajęcia:

Poza narzędziami, które pozytywnie wpływają na atrakcyjność zajęć, zwłaszcza na kierunkach o profilu praktycznym, istotne jest przekazywanie wiedzy w sposób ułatwiający zrozumienie zachodzących procesów. Podczas zajęć w murach uczelni, wykorzystywanie infrastruktury do doświadczeń jest czymś naturalnym. W jaki sposób ukazywać studentom zachodzące procesy bez dostępu do laboratoriów i ich wyposażenia? Po ogłoszeniu kształcenia zdalnego, uczelnie zamknęły swoje mury dla studentów, otwierając wirtualne kształcenie, nauczyciele akademiccy mogli jednak z infrastruktury korzystać. Część z nich wykorzystała tę możliwość do nagrywania filmów instruktażowych, w zakresie prowadzonych doświadczeń, wspomagających zdobywanie wiedzy przez studentów. Jest to praktyka, która oczywiście nie zastąpi bezpośredniego kontaktu studenta i własnego zaznajomienia się ze sprzętem, jednak w sytuacji pandemii mogła wspomóc zrozumienie pewnych zjawisk. Powstały kanały w serwisie Youtube, które mają za zadanie szerzenie wiedzy naukowej z przedmiotów ścisłych. Wykładowcy, jeśli nie mają możliwości nagrywania własnych doświadczeń, powinni skorzystać z dostępnych w internecie pokazów, jako wspierających przekazywaną wiedzę.

Nakład pracy studenta, przesyt informacji.

Wybranie jednej platformy do realizacji zajęć z pewnością wpłynęło na efektywność ich prowadzenia. Jednak nawet najlepsze narzędzia internetowe nie są w stanie sprawić, że czas przyswajania wiedzy ulegnie skróceniu. Nadmiar przesyłanych materiałów, ćwiczeń i projektów do zrealizowania sprawił, że studenci stali się często niewydolni. Mimo, że redukcji uległ czas dotarcia na zajęcia prowadzone stacjonarnie, nie oznacza to, ostatecznie, że studenci mają go więcej. Określony w kartach przedmiotów i sylabusach przewidywany nakład pracy studenta na osiągnięcie wskazanych efektów uczenia się nie powinien ulec zwiększeniu. Niestety w wielu przypadkach tak się stało. Zagadnienie to dotyczy przede wszystkim zajęć, czy uczelni, w których kształcenie prowadzone jest w sposób asynchroniczny. Nie jest to jednak regułą, również w kształceniu synchronicznym nakład pracy studenta uległ znacznemu zwiększeniu.

Przesyłanie materiałów, bez przekazania odpowiedniej wiedzy na ich temat, w znacznym stopniu powoduje nagromadzenie pracy własnej studenta z danego przedmiotu. Dodatkowe referaty, projekty czy inne prace zaliczeniowe sprawiają, że studenci nie mają czasu na opanowanie otrzymywanych materiałów.

Ujednolicenie i dostępność jako element stabilizacji w dynamicznej sytuacji.

“Sytuacja jest dynamiczna, nie wiemy, będziemy reagować” - te słowa były powszechne i często stosowane w odniesieniu do działań podejmowanych tuż po zamknięciu uczelni. Przejście do zdalnego nauczania, pociągnęło za sobą wiele niepewności. Jasno należy podkreślić, że ta niepewność nie towarzyszyła jedynie studentom. Zdecydowane decyzje wymagały przygotowania, nawet minimalnego.

Uczelnie, które do tej pory nie prowadziły zaawansowanego kształcenia zdalnego, borykały się z wieloma problemami. Wiązało się to częściowo z dezinformacją, nawet po ogłoszeniu przejścia na kształcenie zdalne. Mnogość używanych platform do prowadzenia zajęć była bardzo problematycznym elementem usystematyzowania procesu kształcenia.

Przed tym, gdy uczelnie zdążyły ostatecznie wybrać narzędzie, którym będą się posługiwały w odniesieniu globalnym do społeczności akademickiej, kształcenie trwało. Studenci sygnalizowali, że materiały były przesyłane w bardzo różny sposób. Wykorzystywanie skrzynek mailowych, Skype, a w skrajnych przypadkach nawet Messengera przez wykładowców do komunikowania się ze studentami, było rozwiązaniem bardzo niezręcznym i wprowadzającym wiele chaosu, zwłaszcza gdy z różnorodnych metod korzystali nauczyciele akademiccy w obrębie jednego kierunku studiów.

Autonomia uczelni w zakresie wyboru używanych narzędzi w kształceniu zdalnym została zachowana. Obecnie wiele z nich korzysta z takich usług jak MS Teams, Zoom czy Google for education. Uporządkowanie realizacji zajęć w uczelni przez wybór jednej platformy w znacznym stopniu przyczyniło się do zadowolenia studentów z prowadzonego kształcenia zdalnego. Pojawienie się harmonogramów zajęć, wraz z linkami, kodami do zespołów, w których odbywają się zajęcia, wpłynęło na poprawę komunikacji i w zdecydowanym stopniu na frekwencję na zajęciach.

Uczelnie mogły systematycznie ewaluować prowadzone zajęcia i wprowadzać zmiany w oparciu o dbałość o jakość kształcenia. W zakresie dbania o jakość prowadzonych zajęć pojawiły się kursy doszkalające i instrukcje obsługi wybranych usług, preferowanych przez uczelnie. System wsparcia użytkowników, uznawany za dobrą praktykę, powinien funkcjonować nieustannie. Uczelnie nie są w stanie przewidzieć różnorodnych sytuacji i problemów technicznych, jednak mogą na nie reagować. W uczelniach pojawiły się jednostki odpowiadające za wsparcie użytkowników, zarówno studentów jak i nauczycieli akademickich, do których mogą oni zwrócić się z problemami. Wiele uczelni poza wystosowaniem instrukcji obsługi systemów, zdecydowało się na stworzenie formularzy zgłaszania problemów w specjalnie utworzonych kanałach w platformach internetowych, gdzie również użytkownicy mogą wspierać się nawzajem. Podjęty przez uczelnie trud dokształcania i wsparcia użytkowników, niewątpliwie pozytywnie wpłynął na efektywność prowadzonego kształcenia. Należy jednak pamiętać, że wykorzystywane w kształceniu zdalnym platformy ulegają aktualizacjom, konieczne jest stałe monitorowanie zachodzących zmian i reagowanie na nie, tak by przesyłane instrukcje i przekazywane wsparcie im odpowiadały i nie zdezaktualizowały się.

Konieczne jest również wprowadzenie szkoleń z obsługi platform dla nowoprzyjętych studentów. Zapoznanie ich z zasadami kształcenia zdalnego jest konieczne w trosce o jak najwyższy poziom prowadzonego kształcenia oraz o ich właściwą adaptację na uczelni, zwłaszcza w tak specyficznych warunkach.

Higiena pracy została odsunięta na drugi plan. Organizacja procesu kształcenia w formie zdalnej wymaga od uczelni zrozumienia, że w czasie pandemii nie jest ono jedynie dodatkiem do programu studiów, a stało się podstawą do jego realizacji. Bardzo istotny jest odpowiedni rozkład harmonogramu zajęć oraz zadbanie o przerwy pomiędzy zajęciami czy w ich trakcie. Mają one wpływ na zaangażowanie studentów i nauczycieli akademickich w zajęcia. Harmonogram zajęć powinien również odpowiadać na potrzeby studentów, którzy do momentu przejścia na tryb zdalny studiowali w trybie niestacjonarnym. Nie powinien być zbyt mocno modyfikowany, terminy zjazdów ogłoszone na początku semestru, mimo, że przesunięte na tryb zdalny, powinny pozostać niezmienione.

Dostępność harmonogramów zajęć, bardziej szczegółowych, posiadających informacje o kanałach, w których prowadzone są zajęcia oraz linków do nich, to kluczowa kwestia w zakresie komunikacja na linii uczelnia - student, zwłaszcza w tak trudnym dla wszystkich okresie. W zakresie dostępności, problem często pojawia się podczas zajęć stacjonarnych. Bez względu na formułę, harmonogram zajęć powinien być dostępny na stronie internetowej uczelni z co najmniej siedmiodniowym wyprzedzeniem.

Co do zasady, celem higieny pracy jest zapobieganie negatywnym wpływom czynników środowiska pracy na zdrowie, w tym przeciwdziałanie psychicznemu znużeniu. Harmonogram zajęć powinien więc być dostosowany do nauczania zdalnego i powinien zawierać adekwatne przerwy pomiędzy prowadzonymi przedmiotami, nie tylko takie, które pozwalają na przełączanie się pomiędzy kanałami. Kilkugodzinne siedzenie przed ekranem komputera naraża studentów i wykładowców na zupełnie inne czynniki negatywnie wpływające zarówno na zdrowie fizyczne jak i psychiczne. Nabywanie umiejętności i kompetencji w zakresie organizacji pracy własnej nie wynika bezpośrednio z programu studiów. Wpisuje się jednak w organizowanie czasu pracy i dbałości o komfort wykonywanych obowiązków. Kwestia ta bezwzględnie przyda się studentom w przyszłej pracy zawodowej.

Warto również zwrócić uwagę na indywidualną sytuację studentów. Nie każdy jest w stanie zapewnić sobie ergonomiczne stanowisko pracy. Dodatkowo negatywnie na zdrowie psychiczne wpływa niepewność “sytuacji jutra”. Mając na uwadze wszelkie czynniki środowiskowe, harmonogram zajęć powinien zapewniać studentowi pewną swobodę i czas na naukę własną. Warto również by prowadzący zajęcia zachowali czujność w kontekście zdrowia psychicznego swoich studentów. Wiele uczelni w Polsce nie posiada jeszcze rozwiniętego systemu wsparcia psychologicznego. Darmowe wizyty u specjalisty, grupy wsparcia, czy telefon zaufania są elementem, który zdecydowanie potrzebuje dopracowania. Parlament Studentów RP wychodząc naprzeciw potrzebom studentów, zwłaszcza w tak niepewnym czasie, stworzył Strefę Komfortu PSRP. Projekt, którego realizacja ma za zadanie umożliwienie otrzymania indywidualnej pomocy psychologicznej online. Studenci w Strefie Komfortu PSRP mogą odnaleźć odpowiedzi na nurtujące ich pytania oraz wziąć udział w webinariach prowadzonych przez specjalistów - wsparciepsychologiczne.psrp.org.pl

Zamknięcie uczelni oznaczało nie tylko powrót do domów i rozpoczęcie studiów zdalnych. Było to również ograniczenie w kontekście dostępności do materiałów źródłowych, których do tej pory student mógł poszukiwać w bibliotece. Studenci obawiali się utrudnień w dostępie do zasobów bibliotecznych i edukacyjnych. Wielogodzinne kolejki do wypożyczalni i bibliotek, które można było obserwować tuż po ogłoszeniu zamknięcia uczelni, wymiana notatek i książek pomiędzy studentami to sytuacje, które świadczą o tym, że chcieli oni produktywnie wykorzystać czas lockdownu.

Brak możliwości wykorzystywania infrastruktury uczelni, czy dostępu do materiałów edukacyjnych nie sprzyja efektywnemu uczeniu się. Wielokrotnie studenci zwracali uwagę na to, że prowadzący pomijali ten fakt, zlecając eseje i prace wymagające dostępu do literatury. Problemem okazał się brak zdigitalizowanych źródeł i materiałów w wielu bibliotekach uczelni. Zdawać należy sobie sprawę z ograniczonych zasobów bibliotecznych w formie zdalnej, powinny jednak zostać udostępnione bazy edukacyjne, z których studenci mogliby korzystać również w miejscu zamieszkania, za pośrednictwem internetu. Ponadto wykładowcy powinni mieć na uwadze brak dostępności źródeł i, w miarę własnych możliwości, udostępniać je studentom. Studenci bez wsparcia nauczycieli akademickich nie są w stanie osiągać umiejętności i kompetencji społecznych, ale również trudno byłoby i nabyć efekty wiedzowe. Otwartość i empatia prowadzących zajęcia pełni w tym przypadku kluczową rolę.

W zakresie dostępności, początkowo, poza utrudnieniami dotyczącymi książek czy innych materiałów edukacyjnych, studenci mieli problem z kontaktem z prowadzącymi zajęcia i grupy seminaryjne. Nauczyciele akademiccy nie realizowali w pełni konsultacji, co stało się przyczyną szerzącej się dezinformacji. Sytuacja była bardzo trudna, zwłaszcza dla studentów ostatnich lat studiów, którzy z końcem roku akademickiego mieli stać się absolwentami uczelni. Początkowe trudności udało się jednak zażegnać. Bardzo istotne w tym kontekście, poza ujednoliceniem platformy nauczania, stała się aktualizacja danych na stronach internetowych uczelni w zakresie kontaktów do prowadzących. Nauczyciele akademiccy, dzięki nauczaniu zdalnemu, mogli mieć dużo bardziej indywidualne podejście do studentów. Organizacja seminariów i konsultacji w trybie zdalnym stała się nauczaniem skoncentrowanym na studencie. Jednostkowe podejście, odrębne dla każdego studenta, zarówno w kontekście dyplomantów jak i studentów niższych lat, przyczyniło się do zwiększenia efektywności nauki. Nauczyciel mógł pomóc studentowi w odnalezieniu własnego sposobu uczenia się, udzielić wsparcia w zakresie niezrozumiałych kwestii przedstawiając materiał w przystępnej, dla konkretnego studenta, formie. W tym zakresie ważna jest postawa studenta, który będąc świadomy wyzwań i możliwości kształcenia zdalnego, był w stanie odnaleźć w nauczycielu akademickim mistrza. Ponadto nauczyciel akademicki stał się nie tylko dostarczycielem informacji, ale również wzorem do postępowania jako aktywny doradca. Zdobywanie umiejętności przez indywidualny kontakt studenta z nauczycielem akademickim, można uznać za wzorcowe rozwiązanie, które powinno funkcjonować również po powrocie na uczelnię. Takie podejście pozwala na nabywanie szerokiego zakresu kompetencji, umiejętności argumentowania i wyciągania wniosków z dyskusji.

Kształcenie zdalne zastąpiło tradycyjną stacjonarną formę nauczania. Wielu uczelniom udało się usystematyzować sposób kształcenia, określić zasady, ujednolicić je pod względem wykorzystywanych technologii. Niekiedy spotykało się to jednak z oporem ze strony nauczycieli akademickich. Brak systematyczności w prowadzeniu zajęć, brak przygotowania i chęci do dostosowania się do panujących warunków, był na wielu uczelniach ogromnym problemem. Sytuacji oczywiście nie można generalizować, bo byli też wykładowcy, którzy nadal z pasją rozwijali w studentach chęć zdobywania wiedzy. W jaki sposób uczelnie starają się radzić sobie z patologicznymi przypadkami i brakiem prowadzenia zajęć? Często przez ich hospitację.

Co zastanawiające wielu nauczycieli akademickich miało z tym ogromny problem, obawiało się nadzoru i krytycznego podejścia ze strony osób weryfikujących sposób prowadzenia zajęć. Tym bardziej zastanawiający jest fakt, że podczas wizytacji Polskiej Komisji Akredytacyjnej oceniającej prowadzone kierunki studiów takiego oporu nie ma. Dlaczego więc, jeśli władze uczelni w trosce o jakość kształcenia decydują się na hospitowanie zajęć, spotyka się to z negatywną postawą? Konkluzje, które może otrzymać nauczyciel akademicki mogą jedynie wzmocnić jakość prowadzonych zajęć, dlatego warto zastanowić się nad postawą wobec takiej formy ich ewaluacji. W trakcie prowadzenia kształcenia jest potrzeba monitorowania jakości. Zespoły dbające o jakość kształcenia na uczelniach miały dużo więcej pracy. Sytuacja pokazała jak ważną rolę w tych zespołach pełnią studenci. Byli oni bezpośrednimi uczestnikami zajęć, a samorządy studenckie otrzymywały wiele pytań i wątpliwości od studentów z różnych kierunków studiów, dzięki czemu ewaluacja i weryfikacja była prowadzona niemal przez cały okres semestru letniego.

Savoir vivre dotyczy wszystkich.

Zdolności komunikacyjne ulegały i nadal ulegają zmianom. Ta potrzeba wynika z rozwoju technologii, narzędzi używanych do komunikowania się oraz kanałów przekazu, które są na co dzień wykorzystywane. Niezależnie od używanych narzędzi, sposobów przekazywanej wiedzy, form zajęć, również podczas kształcenia w trybie zdalnym, bardzo istotną rolę odgrywają komunikaty niewerbalne. Przyczyniają się one do rozwoju kompetencji społecznych, które student powinien zdobywać podczas zajęć.

Zarówno podczas zajęć stacjonarnych jak i tych z wykorzystaniem narzędzi kształcenia na odległość pojawiają się bariery, które mogą utrudniać przekazywanie komunikatów niewerbalnych. Te które pojawiają się podczas kształcenia stacjonarnego, zostały przeniesione do kształcenia zdalnego i dodatkowo wzmocnione przez brak bezpośredniego kontaktu. Przede wszystkim jaki komunikat przekazuje wykładowca, nauczyciel akademicki, którego studenci nie widzą? Pamiętając, że ta zależność działa w dwie strony, jaki komunikat otrzymuje od studenta wykładowca, który jedyne na co może liczyć to “dzień dobry, jestem obecna/y”?

Mimika, postawa ciała, wygląd, ubiór, intonacja głosu to kwestie cały czas aktualne, na które powinno zwracać się uwagę podczas prowadzenia i uczestnictwa w zajęciach. Bariery jakie występują w komunikacji niewerbalnej “na żywo” są obecne również podczas spotkań online. Niekiedy są one  niezależne od przygotowania uczestnika do zajęć. Słabe łącze internetowe, brak odpowiedniego sprzętu, czy nieprzewidziane sytuacje domowe to problemy, na które zarówno studenci jak i wykładowcy często nie mają wpływu, i których nie są w stanie pokonać od razu.

Przed przystąpieniem do zajęć należy jednak sprawdzić sprzęt, zapoznać się z programem, w którym są one prowadzone oraz zweryfikować działanie mikrofonu i kamery. Podstawowe przygotowanie wpływa na aktywność i zaangażowanie studentów w zajęcia. Sprzyja również tworzeniu przestrzeni do stabilnej komunikacji oraz przekazywania i przyswajania wiedzy.

Podczas każdych zajęć należy jasno określić zasady. Swoisty kontrakt, którego wspólne stworzenie gwarantuje nawiązanie więzi między studentami, a wykładowcą. Nauczyciel akademicki prowadzący zajęcia powinien być dla studentów przykładem. Zajęcia prowadzone zdalnie wymagają jeszcze większego zaangażowanie mistrza w kształcenie ucznia. Nauczyciele akademiccy powinni dawać swoim studentom przykład i pamiętać o podstawowych zasadach, których sami wymagają. Zależy od tego w dużej mierze rozwój kompetencji społecznych studentów, którzy powinni być przygotowani do funkcjonowania w różnych sytuacjach związanych z przyszłą pracą zawodową, czy podczas interakcji z drugim człowiekiem.

Przywitanie, włączona kamera, brak spóźnień, dobra słyszalność i zaproszenie do aktywnego słuchania podczas wykładów, pracy podczas ćwiczeń czy innych form zajęć oraz wzajemny szacunek w relacjach nauczyciel-student. To podstawy, które można rozszerzyć o wyłączanie mikrofonów, gdy wypowiada się ktoś inny, wiele komunikatorów pozwala na zgłaszanie się do wypowiedzi - nauczyciel akademicki powinien być uważny i w sposób płynny udzielać głosu osobom, które chcą włączyć się w prowadzone zajęcia. Budowanie atmosfery swobodnej wypowiedzi na zadany temat, wiąże się z nabywaniem przez studentów umiejętności spójnego wypowiadania się, przekonywania innych osób do własnych poglądów, czy stosowania technik zadawania pytań. Istotne jest refleksyjne podejście ze strony nauczycieli akademickich i studentów do procesu kształcenia.

Forma realizacji zajęć powinna w jak najszerszy sposób włączać studentów tak, by nabywali oni umiejętności niezbędne do funkcjonowania w społeczeństwie. Najczęściej stosowaną możliwością w kształceniu zdalnym jest praca w grupach. Zlecanie projektów grupowych zwiększa posiadaną przez studentów wiedzę i pozwala jednocześnie na projektowe podejście do danego przedmiotu. Studenci, chcąc dobrze wykonać zadanie, muszą się ze sobą komunikować, nabywając i rozwijając przez to kompetencje społeczne i umiejętności w zakresie wypracowywania kompromisów, motywowania innych do działania czy nawet wchodzenia w interakcję z innymi ludźmi. Należy jednak pamiętać, że w zadawanych projektach bardzo istotny jest feedback od prowadzącego. Odpowiednia prezentacja zapewnia nabywanie umiejętności zwracania się do słuchaczy oraz odbywania się z wystąpieniami publicznymi. Jednocześnie przedstawienie projektu pozwala na przyjmowanie konstruktywnej krytyki ze strony prowadzącego i innych uczestników zajęć. Rozwój tej kompetencji jest bardzo istotny z perspektywy dążenia do ciągłego rozwoju w kontekście studentów, ale przede wszystkim przyszłości absolwentów.

PODSUMOWANIE I REKOMENDACJE

Trudności organizacyjne i wyzwania z pierwszych miesięcy pandemii stały się przyczyną zmian, w których każdy członek społeczności akademickiej po prostu musiał się odnaleźć. Realizacja programu studiów przeniosła się do wirtualnej rzeczywistości. Ta rzeczywistość nie jest jednak odrealniona. Władze uczelni i wielu nauczycieli akademickich stara się, aby kształcenie zdalne było jak najwierniejszym odwzorowaniem zajęć prowadzonych w murach uczelni. Świadomość niepewności jutra, wzmaga potrzebę kontaktu z drugim człowiekiem, uświadamiając jednocześnie jak istotną rolę w życiu każdego odgrywają inni ludzie. Komunikowanie się za pomocą narzędzi technologicznych stało się podstawą do funkcjonowania od marca 2020 roku. Mnogość dostępnych narzędzi umożliwiła przejście świata nauki do, często uznawanej za dodatkową, rzeczywistości wirtualnej. Wielu studentów dostrzega korzyści płynące z synchronicznego kształcenia w formie zdalnej. Uważają oni, że część przedmiotów, o ile nie wymagają one do realizacji infrastruktury uczelni, mogłaby pozostać prowadzona w takiej formie po ustaniu pandemii. Z nowej, pandemicznej sytuacji i przejścia w na kształcenie zdalne wynikają różnorodne problemy i mankamenty, często sygnalizowane przez studentów. W celu ich usunięcia uczelnie powinny wsłuchać się w głos studentów i odpowiednio reagować na poruszane przez nich kwestie. Jest to możliwe, m.in. dzięki prowadzonej ewaluacji kształcenia zdalnego. Z pewnością przyniesie to korzyści dla społeczności akademickiej.

Analiza procesu kształcenia w semestrze letnim, wykonana przez Parlament Studentów RP, ma za zadanie wsparcie studentów i nauczycieli akademickich w realizacji zajęć zdalnych. Przedstawiane wyniki i rekomendacje wynikają z informacji uzyskanych od studentów, również w zakresie dobrych praktyk. Istotnym elementem badania jest weryfikacja sytuacji, z którymi musieli zmierzyć się studenci. Uczelnie korzystając z wyników analizy będą mogły zaimplementować rozwiązania wypracowane w innych obszarach szkolnictwa wyższego.

Kształcenie synchroniczne

Przesyłanie prezentacji, zamiast prowadzenia wykładu, jest zjawiskiem, niestety, istniejącym wśród nauczycieli akademickich. Kluczowym aspektem w realizacji zajęć jest kształcenie synchroniczne, które stanowi podstawę budowania relacji pomiędzy uczelnią a studentami.

Kluczową rolę w kształceniu synchronicznym odgrywa przygotowanie nauczycieli akademickich i zaangażowanie studentów w prowadzone zajęcia. Wsparcie studentów w procesie uczenia się w wielu wymiarach jest niezbędne do osiągania przez nich założonych efektów uczenia się, zwłaszcza w kontekście umiejętności. Specyfika kierunków studiów wymaga indywidualnego podejścia nie tylko do przedmiotu, ale również do studenta jako jednostki. Poza wprowadzeniem wiedzowym, student powinien mieć możliwość osiągnięcia efektów w zakresie umiejętności i kompetencji społecznych. Nauczyciele akademiccy powinni stosować pomoce naukowe, filmy pokazowe, realizować kształcenie przez angażowanie studentów w pracę w grupach i prezentację osiąganych efektów.

Dla wzmocnienia kształcenia synchronicznego uczelnia powinna zagwarantować studentom harmonogram zajęć odpowiadający na potrzeby nauczania zdalnego. Dostosowanie harmonogramu zajęć do panujących realiów powinno uwzględniać przerwy zgodne z higieną pracy.

Zasady prowadzenia zajęć, ujednolicona platforma

Ujednolicenie platformy nauczania zdalnego gwarantuje usystematyzowanie procesu studiowania. Wpływa korzystnie na poruszanie się w, niekiedy zawiłym, świecie technologii. Ważne jest jednak ustalenie zasad prowadzenia zajęć. Często przez proste działania można usunąć bariery, które wydają się nie do przejścia. Włączenie kamer, odpowiednie zwracanie się do odbiorców i swoisty dla kształcenia zdalnego savoir vivre są elementami, które powinny towarzyszyć zarówno wykładowcom jak i studentom, dla poszanowania czasu, który wspólnie poświęcają w celu przekazywania i zdobywania wiedzy, umiejętności i kompetencji społecznych. Oddziaływanie nauczyciela akademickiego na studenta jest o tyle istotne, że to jego zadaniem jest przekazanie studentowi najważniejszych wartości. Etos akademicki powinien być obecny podczas wszystkich zajęć, bez względu na formę ich prowadzenia.

Szkolenia, poradnik, faq, wsparcie techniczne

Uczelnie powinny zapewnić członkom społeczności akademickiej dostęp do podręczników i instrukcji, wskazujących na sposoby poruszania się po wybranych narzędziach do prowadzenia kształcenia zdalnego. Szkolenia z obsługi programów powinny być stale aktualizowane i dostępne dla nauczycieli akademickich i studentów, zwłaszcza studentów nowo przyjętych. Uczelnie powinny zapewniać wsparcie użytkowników przez jednostki do tego celu przeznaczone, które będą mogły, w sposób bezpośredni, reagować na zaistniałe problemy organizacyjne i techniczne. Kanały ogólnie dostępne, gdzie nauczyciele akademiccy i studenci mogą wymieniać się doświadczeniami, są odpowiednim i mało skomplikowanym rozwiązaniem, gotowym do zaimplementowania. Dobrą praktyką jest również stworzenie bazy najczęściej zadawanych pytań wraz z odpowiedziami.

Kontakt, konsultacje, indywidualne podejście

Regularny kontakt z nauczycielami akademickim zapewnia wsparcie studentom w procesie uczenia się. Odpowiadanie na maile, wiadomości z kanałów i czatów uczelnianych jest gwarancją efektywnego komunikowania się. Określenie dostępności w zakresie konsultacji I dyżurów nauczycieli akademickich powinno być informacją ogólnodostępną, nie tylko w kanałach przewidzianych dla przedmiotu, ale przekazywaną za pomocą strony internetowej wraz z kontaktem mailowym do prowadzącego, linkiem lub kodem zespołu, w którym będzie prowadzony dyżur. W swoich wypowiedziach studenci zasugerowali, by dyżury nauczycieli akademickich były obowiązkowe i by było to rozwiązanie o charakterze systemowym.

Za dobrą praktykę można uznać również dyżury online władz uczelni, zwłaszcza, z perspektywy studenckiej, prorektora ds. studenckich, prorektora ds. kształcenia oraz dziekanów. Uczelnie powinny stworzyć studentom możliwości zadawania pytań i w sposób bezpośredni otrzymywania na nie odpowiedzi.

Rozwiązania w zakresie skarg i wniosków powinny być spójne i jednolite dla całej uczelni. Studenci powinni mieć dostęp do informacji o funkcjonowaniu uczelni oraz sposobach reagowania władz uczelni na sytuacje niesprzyjające procesowi kształcenia występujące w jednostce.

Weryfikacja i ewaluacja

Studenci wskazywali jak istotną kwestią jest weryfikacja realizacji zajęć. Władze uczelni powinny nieustannie czuwać nad formą prowadzenia zajęć. Poza weryfikacją w zakresie prowadzenia wykładów czy ćwiczeń, istotne jest również monitorowanie przesyłanego zakresu materiałów oraz nakładu pracy wymaganego od studentów. Ewaluacja zajęć odbywających się w formie zdalnej jest kluczowym elementem dla podnoszenia jakości kształcenia, a poruszane w niej kwestie powinny pozwalać na weryfikację realizacji efektów uczenia się z zakresu wiedzy, kompetencji społecznych i umiejętności. Podobnie jak w przypadku zajęć stacjonarnych studenci powinni mieć możliwość wypowiadania się w ankietach w sposób anonimowy. Uczelnia powinna wskazywać studentom w jaki sposób anonimowość studentów jest zachowana i jednocześnie zachęcać do wypowiadania się podczas ewaluacji by otrzymać jak najwyższą responsywność. Otrzymane wyniki powinny być publikowane do wiadomości studentów. Uczelnia powinna wprowadzać programy naprawcze w przypadku niezadowalających efektów formułowanych przez studentów podczas ewaluacji. Ciągły monitoring i wdrażanie zmian będących odpowiedzią na najbardziej newralgiczne kwestie jest gwarancją sukcesu procesu kształcenia.

Materiały źródłowe i biblioteka

Przesyłanie maili z listą zadań do zrobienia, bez żadnych tekstów źródłowych, czy materiałów wstępnych jest niedopuszczalne. Zwłaszcza w sytuacji, w której studenci nie mają możliwości uzyskania dostępu do źródeł, znajdujących się w bibliotece uczelnianej. Wielokrotnie studenci wskazywali na brak dostępności materiałów źródłowych. Za dobrą praktykę w zakresie udostępniania materiałów, należy uznać postawę wykładowców, którzy weryfikowali dostępność materiałów naukowych lub w miarę posiadanych zasobów przesyłali je studentom.

Zamknięcie bibliotek publicznych nie powinno być skorelowane z zamknięciem bibliotek uczelnianych. Systemowa regulacja zapewni uczelniom możliwości udostępniania studentom swoich zasobów naukowych. Po stronie uczelni leżałoby wypracowanie procedur w zakresie bezpiecznego korzystania z biblioteki, wypożyczania materiałów dydaktycznych i naukowych. Najlepszym sposobem byłoby zwiększenie nakładów finansowych w ramach digitalizacji zasobów bibliotecznych lub udostępnienie nieodpłatnie uczelniom największych baz naukowych, dzięki którym studenci bez problemu mieliby dostęp do najbardziej aktualnej wiedzy. W ramach swoich możliwości uczelnie powinny zadbać o dostępność zasobów bibliotecznych dla studentów.

Bazy wykładów

Studenci uczelni, w których praktyka tworzenia bazy wykładów przez prowadzącego występowała, bardzo chwalą sobie to rozwiązanie. Wskazywali oni, że w każdym możliwym momencie mogli wrócić oni do wykładu, który z różnych względów opuścili bądź w ramach powtórki. Materiały były również przydatne podczas nauki do kolokwiów czy egzaminów. Mogli oni swobodnie tworzyć notatki z zajęć lub ponownie przesłuchać przekazywany materiał dla utrwalenia czy lepszego zrozumienia pewnych treści.

Znalezienie sposobów aktywizacji studentów i włączanie ich w prowadzone zajęcia jest elementem niezbędnym do efektywnego ich prowadzenia a także osiągnięcia celu w postaci określonych efektów uczenia się z zakresu wiedzy, umiejętności i kompetencji społecznych. Elementy aktywizacji wzmagające+ zaangażowanie, a tym samym chęć poszerzania swojej wiedzy przez studentów. Pasja, z jaką nauczyciel akademicki podchodzi do prowadzonego przedmiotu, daje studentom wizję tego co można osiągnąć zgłębiając tajniki nauki. Zaangażowanie gwarantuje również budowanie w młodych ludziach potrzeby wspólnoty, zdolności komunikowania się oraz ukierunkowuje go na przyszłość. Zrozumienie potrzeby kształcenia przez całe życie jest gwarantem ciągłego dążenia do rozwoju stanowiącego fundament życia człowieka.

Autorka: Paula Leśniewska

Współautorka: Magdalena Koziara

Paula Leśniewska - Studentka Politechniki Łódzkiej. Przewodnicząca Samorządu Studenckiego PŁ kadencji 2019-2020. Obecnie przewodnicząca Komisji Rewizyjnej Forum Uczelni Technicznych. Od października 2018 roku jest ekspertem ds. studenckich Polskiej Komisji Akredytacyjnej. Prowadzi szkolenia dla studentów z zakresu praw i obowiązków studenta oraz dydaktyki i jakości kształcenia. W trakcie swojej działalności koordynowała liczne projekty - dwukrotnie Juwenalia Politechniki Łódzkiej, a także mniejsze, m.in. ogólnopolską konferencję „Pomoc Materialna dla studentów". Poza obszarem działalności wielbicielka powieści i podcastów kryminalnych.

Projekt jest finansowy ze środków Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego

Parlament Studentów Rzeczypospolitej Polskiej

Ul. Bracka 18/16
00-028 Warszawa
E-mail: sekretariat@psrp.org.pl